Bezpieczeństwo na drodze zależy ode mnie

Magdalena Pietruszka-Pandey

W dniu 13.04.2026 roku w Chełmskim Domu Kultury odbyła się zorganizowana przez I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Czarnieckiego w Chełmie Miejska Konferencja pt. „Bezpieczeństwo na drodze zależy ode mnie”. Miesięcznik Remedium był jednym z patronów medialnych wydarzenia. Była ona poświęcona profilaktyce nieodpowiedzialnych zachowań kierowców i pasażerów, w tym nietrzeźwości użytkowników dróg. 

Jak podkreśliła pani Marta Sadowska – Dyrektor I LO w Chełmie – termin konferencji nie był przypadkowy, ponieważ 15 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Trzeźwości, a niedługo potem – 6 maja – Europejski Dzień Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. 

„Na naszą konferencję poza przedstawicielami lokalnych instytucji, urzędów i mediów zaproszeni zostali dyrektorzy chełmskich szkół ponadpodstawowych oraz uczniowie klas trzecich, bo to ta grupa wiekowa rozpoczyna zazwyczaj kursy na prawo jazdy. Wierzę, że cała społeczność lokalna, w tym społeczność szkolna naszego miasta powinna angażować się w profilaktykę, także w kontekście bezpieczeństwa ruchu drogowego”. – powiedziała pani Dyrektor. 

Konferencję objęli patronatami honorowymi: Prezydent Chełma Jakub Banaszek, Lubelski Kurator Oświaty Tomasz Szabłowski oraz Miejski Komendant Policji w Chełmie Marian Pisklak. Patronami medialnymi wydarzenia poza naszym miesięcznikiem były lokalne media: „Radio Bon Ton”, „Nowy Tydzień” oraz „Super Tydzień Chełmski”. 

Konferencja była nie tylko okazją do zdobycia wiedzy, ale przede wszystkim refleksji nad tym, jak nasze codzienne decyzje wpływają na życie i zdrowie innych. Wśród zaproszonych gości znaleźli się przedstawiciele władz samorządowych, oświatowych oraz służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo. Głos podczas konferencji zabrały p. Teresa Mościcka – Dyrektor Delegatury w Chełmie Kuratorium Oświaty w Lublinie, p. Agnieszka Walewska-Maksymiuk – Dyrektor Departamentu Oświaty Urzędu Miasta Chełm, a także jako gospodarz p. Marta Sadowska – Dyrektor I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Czarnieckiego w Chełmie, które w swoich wystąpieniach podkreśliły ogromną rolę edukacji, profilaktyki oraz współpracy różnych środowisk w budowaniu świadomości i odpowiedzialnych postaw na drodze. W dalszej części konferencji uczestnicy wysłuchali merytorycznych wystąpień ekspertów: p. nadkomisarz Haliny Czuluk z Komendy Miejskiej Policji, która przedstawiła statystyki i najczęstsze przyczyny wypadków drogowych, psycholog Moniki Janiuk z chełmskiego Zakładu Karnego, omawiającej konsekwencje prawne prowadzenia pojazdów pod wpływem alkoholu oraz psychologa transportu Andrzeja Markowskiego, który przybliżył psychologiczne mechanizmy podejmowania ryzykownych decyzji w ruchu drogowym. Spotkanie było również okazją do rozstrzygnięcia konkursu plastycznego promującego bezpieczeństwo na drodze. Laureaci otrzymali nagrody w postaci dofinansowania kursów na prawo jazdy. Nie zabrakło oczywiście części artystycznej, którą zaprezentowali uczniowie I Liceum Ogólnokształcącego w Chełmie.

Pomysłodawczyniami konferencji były p. pedagog Małgorzata Żebrowska-Zając oraz psycholog Magdalena Pietruszka-Pandey, która w przeszłości pracowała w Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, gdzie m.in.: zajmowała się tematem nietrzeźwości kierowców i szeroko pojętą edukacją publiczną, także w tym obszarze. Pomysłodawczynie zapytaliśmy o cel i przesłanie tego wydarzenia.

„Za bezpieczeństwo na drogach odpowiedzialni jesteśmy wszyscy i przypominanie o tym oraz kształtowanie takiej właśnie postawy jest ogromnie ważne. Młodzi użytkownicy dróg częściej podejmują na drogach decyzje ryzykowne, podyktowane przekonaniem, że nic im się nie stanie. Tymczasem jedna zła decyzja np. kierowanie pojazdem pod wpływem alkoholu lub innej substancji psychoaktywnej może mieć poważne konsekwencje. Doświadczenie pokazuje także, że to właśnie uczniowie klas trzecich szkół ponadpodstawowych rozpoczynają kursy na prawo jazdy. Podczas kursu temat wpływu alkoholu czy innych substancji psychoaktywnych jest poruszany zdawkowo. Podczas konferencji chcieliśmy go pogłębić i przekazać fachową wiedzę chełmskiej młodzieży po to, aby na drogach jako osoby kierujące pojazdami, piesi czy też pasażerowie zachowywali się odpowiedzialnie.” – powiedziała psycholog Magdalena Pietruszka-Pandey.

Pedagog szkolna Małgorzata Żebrowska-Zając dodała: „Konferencja miała też wymiar praktyczny. Uczestnicy, poza wysłuchaniem ciekawych wykładów, mieli okazje wziąć udział w pokazach np.: symulatora dachowania, mogli włożyć alko- i narkogogle i zobaczyć, jak wygląda świat po użyciu alkoholu czy narkotyków. Mogli także obejrzeć motocykle członków stowarzyszenia „Niedźwiedzie Wschodu”, a także zapoznać się z pojazdem wykorzystywanym do nauki jazdy. Co ważne: dla każdej szkoły biorącej w niej udział przewidzieliśmy pakiet materiałów edukacyjnych, w tym broszurę pt. „Kierowca i alkohol” autorstwa Magdaleny Pietruszki-Pandey, wydane przez Wydawnictwo Remedium. Dodatkowo przekażemy szkołom gotowy scenariusz programu profilaktycznego przygotowany przez psychologa transportu i naszego konferencyjnego eksperta pana Andrzeja Markowskiego. Wierzymy, że te konkretne narzędzia użyte przez szkolnych specjalistów czy wychowawców zwiększą świadomość młodych kierowców i ich odpowiedzialne postawy na drodze”.

O odpowiedź na pytanie: „Dlaczego na drogach czasami zachowujemy się niebezpiecznie?” poprosiliśmy Pana Andrzeja Markowskiego – psychologa transportu, który był jednym z prelegentów podczas konferencji.

AM: Żyjemy w czasach liberalizmu obyczajowego, propagowania spaczonego systemu wartości, braku samoodpowiedzialności za swoje czyny, swobody w decydowaniu o tym, jakie normy przestrzegać i jak to robić. Jeśli zatem normy ruchu drogowego narzucają nam pewne ograniczenia w swobodzie podejmowania decyzji, to je lekceważymy, odrzucamy, bo nie chcemy dostosowywać się do czyichś oczekiwań. Z jednej strony mówi się: „róbta co chceta”, a z drugiej wymaga samoograniczenia, przestrzegania norm, przepisów drogowych. To powoduje dysonans poznawczy, chaos moralny. Spora grupa, szczególnie młodych, niedojrzałych społecznie ludzi nie daje sobie z tym rady. Szczególnie gdy w mediach społecznościowych możemy pochwalić się nie tylko szybką, ale i niebezpieczną jazdą. Chwalenie się takimi zachowaniami stało się modne. Mają odbiorców, a nawet fanów, więc czują się usprawiedliwieni w łamaniu norm. Czują, że to jedynie oni decydują, co jest dla nich dobre, a co złe, nie wiedząc i nie widząc, że to fałszywe założenie. Bo moje życie, moje działanie. 

Grzechy polskich kierowców są takie same, jak tych z innych krajów, bo wcale nie wyróżniamy się jakoś szczególnie na tle kierowców innych państw. Jeśli już, to możemy mówić o różniących nas, dominujących formach zachowania. W Polsce niestety mamy do czynienia z agresją drogową. To wiąże się ze sposobem traktowania norm, reguł i zasad w ruchu drogowym. Bo przepisy ruchu drogowego nie są niczym innym jak pewną formą umowy społecznej: rób to, nie rób tego, zachowuj się w taki, a nie inny sposób. Różne nacje traktują te normy w odmienny sposób i nie wynika to z różnic genetycznych, ale kulturowych, z tego, czemu ma służyć moje zachowanie w ruchu drogowym. Bo często to nie tylko przejechanie z punktu A do punktu B czy przejście określoną trasą, ale forma określenia siebie w relacji do innych osób. Nie ma innego obszaru w życiu ludzkim, w którym tak łatwo można się dowartościować, zmienić – subiektywnie, we własnych oczach – swoją pozycję w hierarchii społecznej. Bo w domu, szkole, miejscu pracy ta hierarchia jest ustalona i żadne zachowanie nie zmieni tej pozycji. A w ruchu drogowym wystarczy mocniej wcisnąć pedał gazu, by inni zostali z tyłu, czyli byli ode mnie gorsi, zajmowali niższą pozycją w umownej hierarchii społecznej. Ruch drogowy to nie tylko znaki, które widzimy na drodze, czy przepisy, jakie nam się wpaja, ale przede wszystkim relacje między uczestnikami ruchu drogowego, które komunikują nam i osobom z zewnątrz jak siebie i innych postrzegamy, czy jako rywali, konkurentów do władania drogą, czy też jako nawzajem wspomagających się, współpracujących uczestników ruchu drogowego.

Konferencja „Bezpieczeństwo na drodze zależy ode mnie” zorganizowane przez I Liceum Ogólnokształcące w Chełmie pokazała, że bezpieczeństwo na drodze zaczyna się od nas samych – naszych wyborów, nawyków i odpowiedzialności za innych. Pamiętajmy, że nasza jedna zła decyzja może mieć wpływ na ludzkie życie.

Autorka jest psychologiem, trenerem, terapeutą; specjalistą terapii rodzin oraz diagnostyki i terapii neuropsychologicznej; psychologiem szkolnym w kilku placówkach edukacyjnych w Chełmie; w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Chełmie zajmuje się diagnostyką kandydatów na rodziny zastępcze; w  przeszłości przez wiele lat kierownik Działu Edukacji Publicznej i  Współpracy z Zagranicą w Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Warszawie; prywatnie podróżniczka i miłośniczka Nepalu i Bhutanu.